テーパピン
テーパピンはテーパがかかっているピンで部品同士を精密に位置決めしたり、固定したりするための部品である。テーパから部材に食い込み、芯がはずれにくい。

基本構造と機能
テーパピンは一方の端がわずかに細く、もう一方が太くなる円錐形をしており、そのテーパー角度は通常1/50または1/100が多い。この傾斜角によって、挿入時に自動的に芯が合うようになっている。ピン穴も同じテーパー角で加工されており、嵌合性に優れる。打ち込み後は強固に固定されるため、振動や衝撃による緩みが起こりにくい。

テーパピンの種類
テーパピンは部材に食い込むため、タップ(めねじ)が付いているものやボルトがついているものがある。また、先端が割れているものもある。
タップ付きテーパピン
タップ(めねじ)がついているピンで、ここにねじを入れて取り外す。

ボルト付きテーパピン
ボルトがついているピンである。

先割れテーパピン
先が割れているテーパピンを先割れテーパピンという。

使い方
普通、テーパピンが使われるテーパ穴の作業は現場で使われる。部材通しを組み合わせ位置を決めると、そこに下穴に穴をあけて目安を作る。テーパピンは、直線的な丸穴に対しては途中で止まるため、リーマでテーパ穴を作り、最後にテーパピンを打ち込む。現場で行うため、ドリルやリーマ、加工するスペースが必要である。部品を交換すると位置が合わなくなる。

呼び方

利点と欠点
- 利点:高い位置決め精度、脱落しにくい、コンパクトな設計が可能
- 欠点:分解時に専用工具が必要なことがある、加工に手間がかかる、繰返し使用に制限がある
テーパピンの材質
テーパピンには一般的に炭素鋼やステンレス鋼が使用されている。炭素鋼はコストパフォーマンスに優れ、一般機械用途に広く用いられる。一方、ステンレス鋼は耐食性に優れており、水回りや屋外機器などに適している。また、特殊用途では真鍮やチタンが使われることもある。
テーパピンと平行ピンの違い
テーパピンと並んでよく使われるのが平行ピンである。平行ピンは直径が一定の円柱形で、抜け止めや位置決めに使われる。だが、摩擦力による固定が弱く、精密な位置決めには向かない場合もある。対してテーパピンは摩擦力と形状拘束を併用するため、より高精度で強固な固定が可能である。
取り付けと取り外し方法
テーパピンは、ハンマーやプレス機などを使って打ち込まれることが多い。打ち込み方向には太い方から細い方へ向けて挿入する。取り外し時には、ピンの細い側にドリル<などで小さな穴を開け、プーラーや打ち棒で押し出す。専用のピン抜き工具がある場合も多い。
JIS規格と寸法
テーパピンは日本産業規格(JIS B 1351)により寸法や形状が規定されている。例えば、標準テーパは1/50で、呼び径や全長の組合せが多数用意されている。寸法は下記が参考値としてあげるが、市場に出回っているものと異なるため、メーカーのカタログを参考とすること。
テーパピンの形状と寸法 4-60

| 呼び径 | 0.6 | 0.8 | 1 | 1.2 | 1.5 | 2 | 2.5 | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| d 基準寸法 |
0.6 | 0.8 | 1 | 1.2 | 1.5 | 2 | 2.5 | 3 | 4 | 5 |
| d 許容差 (h10) |
0 -0.040 |
0 -0.040 |
0 -0.040 |
0 -0.040 |
0 -0.040 |
0 -0.040 |
0 -0.040 |
0 -0.040 |
0 -0.048 |
0 -0.048 |
| a 約 |
0.08 | 0.1 | 0.12 | 0.16 | 0.2 | 0.25 | 0.3 | 0.4 | 0.5 | 0.63 |
| 4 | 〇 | |||||||||
| 5 | 〇 | 〇 | ||||||||
| 6 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||||
| 8 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 10 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||
| 12 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||
| 14 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||
| 16 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||
| 18 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||
| 20 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||
| 22 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||
| 24 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||
| 26 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 28 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 30 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 32 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 35 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 40 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||||
| 45 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||||
| 50 | 〇 | 〇 | ||||||||
| 55 | 〇 | 〇 | ||||||||
| 60 | 〇 | |||||||||
| 呼び径 | 0.6 | 0.8 | 1 | 1.2 | 1.5 | 2 | 2.5 | 3 | 4 | 5 |
4-60はlの寸法を示す。
テーパピンの形状と寸法 22-200

| 呼び径 | 6 | 8 | 10 | 12 | 16 | 20 | 25 | 30 | 40 | 50 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| d 基準寸法 |
6 | 8 | 10 | 12 | 16 | 20 | 25 | 30 | 40 | 50 |
| d 許容差 (h10) |
0 -0.048 |
0 -0.058 |
0 -0.058 |
0 -0.070 |
0 -0.070 |
0 -0.084 |
0 -0.084 |
0 -0.084 |
0 -0.100 |
0 -0.100 |
| 約 | 0.8 | 1 | 1.2 | 1.6 | 2 | 2.5 | 3 | 4 | 5 | 6.3 |
| 22 | 〇 | 〇 | ||||||||
| 24 | 〇 | 〇 | ||||||||
| 26 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||||
| 28 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||||
| 30 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||||
| 32 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||||
| 35 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||||
| 40 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 45 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||
| 50 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||
| 55 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||
| 60 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |
| 65 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 |
| 70 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 |
| 75 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 |
| 80 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 |
| 85 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 |
| 90 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 |
| 95 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |
| 100 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |
| 120 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |
| 140 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||
| 160 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||
| 180 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||
| 200 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||
| 呼び径 | 0.6 | 0.8 | 1 | 1.2 | 1.5 | 2 | 2.5 | 3 | 4 | 5 |
22-200はlの寸法を示す。
テーパピンの呼び方

ISOによらないテーパピンの形状と寸法 0.6-5
| 呼び径 | 0.6 | 0.8 | 1 | 1.2 | 1.6 | 2 | 2.5 | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 基準寸法 | 0.6 | 0.8 | 1 | 1.2 | 1.6 | 2 | 2.5 | 3 | 4 | 5 |
| 許容差 | +0.018 0 |
+0.018 0 |
+0.025 0 |
+0.025 0 |
+0.025 0 |
+0.025 0 |
+0.025 0 |
+0.025 0 |
+0.030 0 |
+0.030 0 |
| 4 | 〇 | |||||||||
| 5 | 〇 | 〇 | ||||||||
| 6 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||||
| 8 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||||
| 10 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 12 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 14 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||
| 16 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||
| 18 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||
| 20 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 22 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 25 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||
| 26 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 28 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 30 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||||
| 32 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||||
| 36 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||||
| 40 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||||
| 45 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||||
| 50 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||||
| 55 | 〇 | 〇 | ||||||||
| 56 | 〇 | 〇 | ||||||||
| 60 | 〇 | 〇 | ||||||||
| 63 | 〇 | 〇 | ||||||||
| 65 | 〇 | |||||||||
| 70 | 〇 | |||||||||
| 呼び径 | 0.6 | 0.8 | 1 | 1.2 | 1.6 | 2 | 2.5 | 3 | 4 | 5 |
4-70はlの寸法を示す。
ISOによらないテーパピンの形状と寸法 6-50
| 呼び径 | 6 | 8 | 10 | 13 | 16 | 20 | 25 | 30 | 40 | 50 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 基準寸法 | 6 | 8 | 10 | 13 | 16 | 20 | 25 | 30 | 40 | 50 |
| 許容差 | +0.030 0 |
+0.036 0 |
+0.036 0 |
+0.043 0 |
+0.043 0 |
+0.052 0 |
+0.052 0 |
+0.052 0 |
+0.062 0 |
+0.062 0 |
| 28 | 〇 | |||||||||
| 30 | 〇 | |||||||||
| 32 | 〇 | |||||||||
| 36 | 〇 | 〇 | ||||||||
| 40 | 〇 | 〇 | ||||||||
| 45 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||||
| 50 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||||
| 55 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||||
| 56 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||||
| 60 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||||
| 63 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||||
| 65 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||||
| 70 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 75 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 80 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||
| 85 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 90 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 95 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 100 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |
| 120 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |
| 125 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |
| 140 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||
| 160 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||
| 180 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||
| 200 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||
| 225 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||
| 250 | 〇 | 〇 | 〇 | 〇 | ||||||
| 280 | 〇 | 〇 | 〇 | |||||||
| 呼び径 | 6 | 8 | 10 | 13 | 16 | 20 | 25 | 30 | 40 | 50 |
28-280はlの寸法を示す。